KINH VIÊN GIÁC (SUTRA CỦA GIÁC NGỘ HOÀN HẢO)

── 1. Phẩm Văn Thù ── Như vậy tôi nghe. Một thời, Đức Phật ở Tâm Định Viên Giác, trong cung điện của các Bồ Tát vô thượng, tất cả đều có tâm viên giác toàn diện. Văn Thù sư lợi, được tuyển dụng để đặt câu hỏi, trong vô lượng Bồ Tát đông đảo. Văn Thù quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Những Bồ Tát muốn tu tập như thế nào để được viên giác? Pháp tu tập nào là thú nhất, là chuẩn nhất?" Đức Phật trả lời Văn Thù: "Lành thay, ngươi hỏi một vấn đề rất sâu xa. Các Bồ Tát muốn tu tập để đạt viên giác, phải trước hết hiểu rõ tất cả các pháp đều là vô tự tính. Vô tự tính chính là chân tế thực tế của tất cả các pháp. Văn Thù ơi! Tất cả các pháp, dù là sắc, thọ, tưởng, hành hay thức, đều không có tự tính, không có bản ngã, không có bất biến. Vì tất cả pháp đều nhân duyên mà sanh, nhân duyên mà diệt. Không có pháp nào vượt ra ngoài nhân duyên mà tồn tại. Văn Thù ơi! Bồ Tát phải tu tập chánh định chánh tuệ, để nhận thức rõ ràng tất cả pháp của thế gian và thế gian ngoại. Phải tu tập tâm vô dị biệt, không chênh lệch. Phải tu tập tâm bằng nhất, không có sở thích hay không thích. Phải tu tập tâm minh sáng, không bị vô minh che phủ. Phải tu tập tâm từ bi, vì tất cả chúng sanh. Văn Thù ơi! Khi tu tập như vậy, sẽ đạt được viên giác toàn diện." ── 2. Phẩm Phổ Hiền ── Phổ Hiền Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Chúng tôi muốn tu tập để vượt thoát khỏi cả ngã chấp và pháp chấp. Nhưng làm thế nào để thực sự vượt thoát khỏi những chấp thủ này?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Phổ Hiền! Ngươi hỏi một vấn đề rất quan trọng. Để vượt thoát khỏi ngã chấp và pháp chấp, phải trước hết hiểu rõ rằng ngã và pháp đều là vô tự tính. Ngã tương không có thực, pháp tương cũng không có thực. Khi hiểu được điều này, sẽ không còn chấp thủ gì nữa. Phổ Hiền ơi! Phải tu tập tâm bình đẳng, không có sự phân biệt giữa ngã và người, giữa pháp lành và pháp không lành. Phải tu tập tâm không gây tác, không phá hoại. Phải tu tập tâm suốt sáng, như mặt trăng sáng giữa đêm. Khi tu tập như vậy, sẽ nhận thức được rằng tất cả chúng sanh đều có Phật tính, đều có khả năng thành Phật. Tất cả các pháp đều là giác tính, đều là bồ đề tính. Không có pháp nào ngoài bồ đề. Phổ Hiền ơi! Khi đạt được viên giác như vậy, sẽ thành tựu tất cả các Bồ Tát hạnh, sẽ độ thoát vô lượng chúng sanh." ── 3. Phẩm Phổ Nhãn ── Phổ Nhãn Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Chúng tôi tu tập đã lâu, nhưng vẫn chưa thể kinh ngạc về Phật pháp. Tâm vẫn còn những nghi ngờ. Làm thế nào để xua tan những nghi ngờ ấy?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Phổ Nhãn! Nghi ngờ là bản chất cơ bản của các chúng sanh phàm phu. Nhưng Bồ Tát phải vượt qua nghi ngờ này. Cách vượt qua nghi ngờ là nhìn sâu vào bản chất thực tế của tất cả pháp. Phổ Nhãn ơi! Tất cả các pháp, dù là sắc hay tâm, dù là lành hay không lành, đều có một bản chất chung: vô thường, vô tự tính, vô lực. Không có pháp nào tồn tại độc lập, tất cả đều phụ thuộc nhân duyên. Khi hiểu được sâu sắc bản chất này, nghi ngờ sẽ từ từ biến mất. Tâm sẽ trở nên rõ ràng, minh sáng. Tâm sẽ tin tưởng vào Phật pháp. Phổ Nhãn ơi! Nhưng phải chú ý rằng, không nên tin một cách mù quáng. Phải tin dựa trên trực tiếp nhận thức bản thân. Phải tu tập định và tuệ, để trực tiếp thấy được Pháp. Khi đạt được viên giác như vậy, sẽ thành tựu trí tuệ vô thượng." ── 4. Phẩm Kim Cang Tạng ── Kim Cang Tạng Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Tâm của chúng tôi vẫn còn những khiếu khích, những bất an. Làm thế nào để tâm trở nên vững chắc như kim cương, không bị bất kỳ điều gì lay động?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Kim Cang Tạng! Tâm vững chắc như kim cương là tâm của bậc giác ngộ. Để đạt được tâm ấy, phải tu tập: Thứ nhất, phải biết rằng tất cả những khiếu khích, những bất an đều không có tự tính, đều là vô thường, đều sẽ biến mất. Không nên chấp thủ những cảm xúc ấy. Thứ hai, phải tu tập sâu sắc những pháp vô tự tính. Phải hiểu rằng tâm cũng không có tự tính, không phải là một thứ vật tư lâu bền. Tâm chỉ là dòng chảy của nhận thức, từng khoảnh khắc sinh ra rồi mất đi. Thứ ba, phải tu tập tâm định. Phải đặt tâm vào một đối tượng, hoặc vào hơi thở, hoặc vào hình tượng Phật, hoặc vào một từ chú, để tâm trở nên tập trung, không lang thang. Kim Cang Tạng ơi! Khi tu tập như vậy, tâm sẽ từ từ trở nên vững chắc, sẽ không bị những phiền não xoay chuyển. Tâm sẽ sáng suốt, rõ ràng. Khi đạt được tâm như vậy, sẽ vượt thoát khỏi tất cả những sợ hãi." ── 5. Phẩm Di Lặc ── Di Lặc Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Chúng tôi tu tập vì muốn cứu độ các chúng sanh, muốn giúp cho các chúng sanh vượt thoát khỏi khổ đau. Nhưng các chúng sanh không chịu tin, không chịu nghe. Làm thế nào cho được?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Di Lặc! Tâm nguyện của ngươi là vô thượng. Nhưng phải biết rằng, để độ thoát chúng sanh, không nên có tâm tưởng rằng 'ta đang độ chúng sanh.' Vì tâm tưởng ấy chính là chướng ngại. Di Lặc ơi! Phải tu tập tâm không có chứng, không có sở hữu. Phải tu tập tâm không có chủ thể cũng không có đối tượng. Phải tu tập tâm suốt sáng như trăng sáng. Các chúng sanh sẽ tự động được độ thoát bởi trí tuệ và từ bi của ngươi. Không cần phải cờ vó gì cả. Giống như mặt trăng sáng chiếu xuống nước, nước tự động phản chiếu ánh sáng của trăng mà không cần mặt trăng cờ vó gì. Di Lặc ơi! Khi đạt được tâm như vậy, sẽ thành tựu bốn vô lượng tâm: từ, bi, hỷ, xả. Sẽ độ thoát vô lượng chúng sanh. Sẽ thành Phật trong tương lai." ── 6. Phẩm Thanh Tịnh Tuệ ── Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Tâm của chúng tôi vẫn còn những vấn đề liên quan đến tâm, liên quan đến sự tồn tại của tâm. Làm thế nào để tâm trở nên hoàn toàn thanh tịnh?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Thanh Tịnh Tuệ! Câu hỏi của ngươi chỉ vào chính điểm: tâm là gì? Tâm không phải là một vật thể nào, cũng không phải là một cái gì độc lập tồn tại. Tâm chỉ là nhận thức từng khoảnh khắc. Tâm có ba tính chất: sinh, trụ, diệt. Mỗi khoảnh khắc, tâm sanh ra, trụ lại, rồi mất đi. Không có tâm nào tồn tại lâu dài. Thanh Tịnh Tuệ ơi! Để tâm trở nên thanh tịnh, phải: Thứ nhất, không chấp thủ tâm như là một vật thực, vĩnh viễn. Thứ hai, không chấp thủ các tâm pháp như là chúng sanh, như là nhân vật, như là sự sống. Thứ ba, phải tu tập sâu sắc bản chất vô tự tính của tâm. Khi tu tập như vậy, tâm sẽ từ từ thanh tịnh, không còn những vấn đề, những mầu sâu. Tâm sẽ trở nên sáng suốt, rõ ràng. Đó chính là tâm thanh tịnh, tâm vô thinh." ── 7. Phẩm Oai Đức Tự Tại ── Oai Đức Tự Tại Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Chúng tôi tu tập để có thể tự do hoành hành, không bị trói buộc bởi bất kỳ điều gì. Nhưng vẫn còn những sợ hãi, những lo lắng. Làm thế nào để đạt được tự do thực sự?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Oai Đức Tự Tại! Tự do thực sự không phải là không có trách nhiệm, không phải là làm theo ý thích. Tự do thực sự là tự do khỏi phiền não, tự do khỏi chấp thủ. Oai Đức Tự Tại ơi! Để đạt được tự do ấy, phải: Thứ nhất, hiểu rõ rằng tất cả những sợ hãi, những lo lắng đều khởi lên vì chấp thủ. Nếu không chấp thủ, không sợ hãi. Thứ hai, phải tu tập để từ bỏ tất cả những chấp thủ. Phải hiểu rằng tất cả các pháp đều là vô thường, vô tự tính, vô lực. Thứ ba, phải tu tập tâm bình đẳng. Phải không phân biệt lợi ích và bất lợi, phải không phân biệt tốt và xấu. Khi tu tập như vậy, sẽ từ từ tự do khỏi phiền não, tự do khỏi chấp thủ. Sẽ đạt được tự do tuyệt đối, tự do vô ngã. Đó chính là tự do của bậc Thánh." ── 8. Phẩm Biện Âm ── Biện Âm Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Chúng tôi tu tập nhưng lời nói của chúng tôi không được người ta tin. Làm thế nào để nói lên những lời sẽ được tin tưởng, sẽ được chủng tộc nhận biết rõ?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Biện Âm! Lời nói được tin tưởng không phải là do khéo léo trong lời nói, mà là do tâm và hành động. Lời nói từ tâm thanh tịnh, từ hành động chân thực, sẽ được mọi người tin tưởng. Biện Âm ơi! Để lời nói được tin tưởng, phải: Thứ nhất, phải nói lời chân thực. Không nên nói láo, không nên nói ngôn ngữ chứa phục, không nên nói những lời để lừa dối. Thứ hai, phải nói những lời có ích. Những lời nên được nói là những lời mang lợi ích cho người khác, những lời giúp người khác vượt thoát khỏi khổ đau. Thứ ba, phải nói những lời dịu dàng. Những lời nên được nói bằng giọng dịu dàng, bằng tâm từ, không nên nói những lời thô ác, những lời làm tổn thương. Thứ tư, phải nói những lời vào thời điểm thích hợp. Lời nên được nói tại thời điểm thích hợp, tại nơi thích hợp, tại người thích hợp. Biện Âm ơi! Khi nói như vậy, lời nói sẽ từ từ được mọi người tin tưởng. Sẽ thành tựu tứ vô úy." ── 9. Phẩm Tịnh Chư Nghiệp Chướng ── Tịnh Chư Nghiệp Chướng Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Chúng tôi có những nghiệp chướng rất nặng từ các kiếp trước. Làm thế nào để thanh tịnh những nghiệp chướng này?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Tịnh Chư Nghiệp Chướng! Để thanh tịnh những nghiệp chướng, phải tu tập sám hối. Nhưng sám hối không phải là tự trách mình, không phải là tuyệt vọng. Sám hối là nhận thức rõ ràng những sai lầm quá khứ, và quyết tâm không tái lặp lại. Tịnh Chư Nghiệp Chướng ơi! Để thanh tịnh những nghiệp chướng, phải: Thứ nhất, phải nhận thức rõ ràng những sai lầm quá khứ. Phải thẳng thắn thừa nhận những ác nghiệp mà ta đã hành động, nói hay suy tư. Thứ hai, phải phát tâm không tái lặp lại. Phải quyết tâm từ nay về sau không tái lặp lại những sai lầm ấy. Thứ ba, phải tu tập những pháp lành để thay thế những pháp không lành. Phải tu tập từ, bi, hỷ, xả. Phải tu tập giới, định, tuệ. Thứ tư, phải cúng dường, bố thí, và làm những việc lành khác. Tịnh Chư Nghiệp Chướng ơi! Khi tu tập sám hối như vậy, những nghiệp chướng sẽ từ từ thanh tịnh. Tâm sẽ trở nên nhẹ nhàng. Sẽ đạt được giải thoát." ── 10. Phẩm Phổ Giác ── Phổ Giác Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Chúng tôi tu tập để đạt được giác ngộ toàn diện. Nhưng giác ngộ ấy là như thế nào? Làm thế nào để hiểu rõ về nó?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Phổ Giác! Giác ngộ toàn diện là sự hiểu biết sâu sắc về bản chất thực tế của tất cả pháp. Giác ngộ không phải là một trạng thái kỳ lạ, không phải là một khải huyền, không phải là một sự điêu luyện. Phổ Giác ơi! Giác ngộ toàn diện là: Thứ nhất, hiểu rõ rằng tất cả pháp đều là vô thường. Không có pháp nào tồn tại vĩnh viễn. Thứ hai, hiểu rõ rằng tất cả pháp đều là vô tự tính. Không có pháp nào có bản thể độc lập. Thứ ba, hiểu rõ rằng tất cả pháp đều là vô lực. Không có pháp nào có khả năng tạo ra những kết quả chắc chắn. Thứ tư, hiểu rõ rằng tất cả pháp đều là không. Tất cả những gì chúng ta thấy, nghe, cảm nhận đều chỉ là những hình ảnh tạo ra bởi tâm, không có thực chất. Phổ Giác ơi! Khi hiểu được như vậy, tâm sẽ từ từ giải thoát khỏi tất cả những chấp thủ, những phiền não. Sẽ đạt được an lạc, tịch tịnh. Đó chính là giác ngộ toàn diện." ── 11. Phẩm Viên Giác ── Viên Giác Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Chúng tôi nghe nói về viên giác, nhưng vẫn còn nghi ngờ. Viên giác khác gì so với giác ngộ thường?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Viên Giác! Giác ngộ thường là giác ngộ của các Bồ Tát, giác ngộ từng bước, từng giai đoạn. Viên giác là giác ngộ hoàn hảo, giác ngộ toàn diện, giác ngộ một khoảnh khắc. Viên Giác ơi! Viên giác là: Thứ nhất, hiểu rõ tất cả pháp cùng một lúc, không có thứ tự, không có giáp vồ. Giống như ánh sáng của mặt trời chiếu toàn bộ bầu trời cùng một lúc. Thứ hai, hiểu rõ tất cả pháp mà không có dấu vết của sự hiểu biết. Giống như gương sáng phản chiếu hình ảnh mà không bị hình ảnh làm ô nhiễm. Thứ ba, hiểu rõ tất cả pháp mà tâm hoàn toàn trong sạch, hoàn toàn minh sáng. Không có bóng tối, không có vấn đề nào. Thứ tư, hiểu rõ tất cả pháp mà không có tâm, không có người, không có chúng sanh, không có寿 thọ. Viên giác không có chủ thể, không có đối tượng. Viên Giác ơi! Đó chính là viên giác. Khi đạt được viên giác như vậy, sẽ thành Phật vô thượng." ── 12. Phẩm Hiền Thiện Thủ ── Hiền Thiện Thủ Bồ Tát quỳ gối, hợp tay lạy Phật và hỏi: "Bạch Thế Tôn! Chúng tôi đã nghe những lời giảng dạy của Thế Tôn. Nhưng làm thế nào để thực hành những lời giảng dạy ấy một cách đúng đắn?" Đức Phật dạy: "Lành thay, Hiền Thiện Thủ! Ngươi hỏi một câu hỏi rất có ý nghĩa. Để thực hành những lời giảng dạy một cách đúng đắn, phải: Thứ nhất, phải hiểu rõ những lời giảng dạy. Không nên chỉ lắng nghe một cách bề ngoài, mà phải suy xét sâu sắc, phải liên hệ với cuộc sống thực tế của mình. Thứ hai, phải tu tập từng bước từng giai đoạn. Không nên vội vàng, không nên nhảy cóc. Phải kiên nhẫn, phải có kế hoạch dài hạn. Thứ ba, phải tu tập với cả ba thứ: thân, khẩu, ý. Phải làm cho hành động, lời nói, suy tư của mình đều phù hợp với Pháp. Thứ tư, phải có tâm kính trọng đối với những bậc Thánh nhân, những bậc thầy dạy pháp. Phải lắng nghe những lời giáo huấn với tâm khiêm tốn. Thứ năm, phải tu tập với những bạn bè thiện lành, những người có cùng tâm nguyện. Thứ sáu, phải kiên trì, phải có định lực. Phải không bao giờ từ bỏ, dù gặp những khó khăn. Hiền Thiện Thủ ơi! Khi thực hành như vậy, sẽ từ từ tiến bộ trên đường Bồ Tát. Sẽ thành tựu tất cả các Bồ Tát hạnh. Sẽ vượt thoát khỏi tất cả những chướng ngại, sẽ đạt được Phật quả."