Việt Nam đồng tổ chức Vesak 2026 tại Pakistan

Ngày 5 tháng 5 năm 2026, tại thành phố Taxila thuộc bang Punjab, Pakistan, dưới mái vòm nghìn năm của Bảo tháp Dhammarajika – công trình do Hoàng đế Ashoka xây dựng để tôn thờ xá lợi Đức Phật, một điều kỳ lạ nhưng đầy ý nghĩa đã diễn ra: chư tăng Phật giáo Theravada từ Sri Lanka và Thái Lan dẫn dắt đại biểu ngoại giao năm quốc gia thực hiện nghi lễ đăng hoa, đi vòng quanh bảo tháp trong tiếng kinh cầu nguyện. Bên cạnh họ là quan chức Hồi giáo, đại diện cộng đồng Sikh, và nhà ngoại giao Công giáo – tất cả cùng có mặt dưới một mái nhà, cùng một thông điệp.

Taxila – Thủ phủ Phật giáo bị lãng quên

Taxila từng là trung tâm Phật giáo quan trọng bậc nhất thế giới cổ đại, nằm trên con đường Tơ lụa và là nơi Thái tử Siddhartha – người sau này thành đạo thành Đức Phật Thích Ca Mâu Ni – từng giảng dạy. Di sản Gandhara ở đây trải dài từ Taxila, Peshawar đến Swat và Chitral, với hàng trăm ngôi chùa, bảo tháp và hang động tu hành. Tuy nhiên, sau hàng thế kỷ suy tàn trong bóng tối của xung đột và định kiến, vùng đất này đang dần được khám phá lại.

Chính quyền Punjab đã chi hàng tỷ USD cho quy hoạch bảo tồn di sản, xây dựng cổng chào Phật giáo, các phòng trưng bày Ashoka – Siddhartha và tuyến xe điện xanh kết nối các di chỉ. Bộ trưởng Di sản quốc gia và Văn hóa Pakistan Aurangzeb Khan Khichi khẳng định tại sự kiện: Pakistan rất tự hào được gìn giữ kho tàng Phật giáo vô giá của nhân loại, và đặt giao lưu nhân dân, nhất là qua du lịch tâm linh, là một trụ cột ngoại giao quan trọng.

Việt Nam trên hành trình ngoại giao Phật giáo

Đại sứ Việt Nam tại Pakistan Phạm Anh Tuấn đã cùng Đại sứ quán các nước Thái Lan, Myanmar, Nepal và Cao ủy Sri Lanka tại Islamabad đồng tổ chức sự kiện năm nay. Sự tham gia của Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao đơn thuần, mà còn cho thấy vị thế của Phật giáo Việt Nam trong cộng đồng Phật giáo quốc tế.

Phật giáo Việt Nam, với bản sắc Phật giáo Hán truyền và sự hội nhập ngày càng sâu rộng với dòng Theravada, có vị trí đặc biệt trên bản đồ Phật giáo thế giới. Việc Việt Nam ngồi cùng bàn với các quốc gia Theravada như Sri Lanka, Thái Lan, Myanmar trong một sự kiện do một quốc gia Hồi giáo chủ trì, phản ánh đường lối đối ngoại nhất quán của Việt Nam: đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, và sử dụng văn hóa – tâm linh làm cầu nối.

Bảo tháp Dhammarajika và xá lợi nghìn năm

Điểm nhấn tâm linh của Vesak 2026 diễn ra tại Bảo tháp Dhammarajika, nơi lưu giữ xá lợi Đức Phật được xác nhận có từ hơn hai nghìn năm trước. Trong không gian thiêng liêng ấy, Thượng tọa từ Sri Lanka và Thái Lan đã dẫn dắt toàn thể quan khách thực hiện lễ dâng hoa theo nghi thức Theravada – đăng hoa – và nhiễu tháp ba vòng.

Hình ảnh đại biểu ngoại giao năm quốc gia thành kính đi vòng bảo tháp nghìn năm tuổi là khoảnh khắc giao thoa văn hóa đặc biệt xúc động. Tiếp đó, các đại biểu cùng thỉnh Chuông Hòa bình, thả bồ câu trắng và trồng cây xanh trong khuôn viên bảo tàng – ba nghi thức mang thông điệp rõ ràng: Pakistan là đất nước hòa bình, cam kết chống cực đoan và tôn trọng mọi tôn giáo.

Thông điệp từ Punjab: Hòa hợp trong đa dạng

Bộ trưởng Nhân quyền bang Punjab Ramesh Singh Arora, đại diện cộng đồng Sikh tại sự kiện Phật giáo, đã gửi đi thông điệp đầy ý nghĩa: "Hôm nay tại Taxila, một người Sikh đứng bên cạnh chư tăng Phật giáo, các nhà ngoại giao Hồi giáo và Công giáo – tất cả cùng hướng về một thông điệp: hòa bình và tôn trọng lẫn nhau. Đây chính là Punjab mà Thủ hiến Maryam Nawaz đang xây dựng – bao dung, hài hòa và tự hào về di sản chung của nhân loại."

Đây không chỉ là lời tuyên bố chính trị, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của Phật giáo trong việc hàn gắn những vết thương lịch sử. Taxila, với vị trí địa lý nằm giữa các vùng văn hóa Hồi giáo, Hindu, Sikh và Phật giáo, từ lâu đã là biểu tượng cho sự cùng tồn tại hòa bình. Vesak 2026 đã khôi phục lại ý nghĩa ấy.

Gandhara – Di sản chung của nhân loại

Chương trình khai mạc tại Bảo tàng Taxila với Quốc ca Pakistan đã mở ra ba thước phim tư liệu ý nghĩa: "Taxila – Thành phố Di sản sống" giới thiệu nỗ lực bảo tồn di sản trị giá hàng tỷ USD; "Hành trình Gandhara" đưa khán giả dọc con đường di sản Taxila – Peshawar – Swat – Chitral; và phim giới thiệu Lumbini (Nepal) – nơi Thái tử Siddhartha đản sinh năm 623 trước Công nguyên. Sự kiện năm nay cũng có sự tham gia của các học giả Phật giáo quốc tế, cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với di sản Gandhara.

Các nước tham dự đã cam kết tiếp tục đồng hành cùng Pakistan trên con đường phát huy di sản Gandhara và thắt chặt hợp tác văn hóa – du lịch tâm linh vì hòa bình và thịnh vượng chung.

Ý nghĩa đối với Phật giáo Việt Nam

Trong bối cảnh Phật giáo Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu vào cộng đồng Phật giáo thế giới, sự tham gia của Đại sứ quán Việt Nam tại Pakistan trong một sự kiện Vesak quốc tế mang nhiều ý nghĩa. Đây không chỉ là cơ hội để quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam, mà còn để khẳng định vai trò của Phật giáo Việt Nam trong việc thúc đẩy đối thoại liên tôn, hòa bình và phát triển bền vững.

Vesak, ngày Tam hợp đánh dấu sinh nhật, giác ngộ và nhập niết bàn của Đức Phật, vốn là dịp để người Phật tử khắp thế giới tưởng nhớ và tái cam kết với lý tưởng từ bi, hỉ xả. Năm nay, tại một vùng đất từng là trung tâm Phật giáo và đang trên hành trình hồi sinh, lễ Vesak 2026 đã vượt qua ranh giới tôn giáo để trở thành thông điệp chung của nhân loại về hòa bình và tôn trọng lẫn nhau.