Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Tường: Cuộc đời một bậc tòng lâm thạch trụ của hệ phái Khất sĩ

Vào lúc 7 giờ sáng ngày 8-5, tại pháp viện Minh Đăng Quang (phường Bình Trưng, TP.HCM), hàng trăm chư tôn giáo phẩm, Tăng Ni và Phật tử đã đồng về dự Lễ truy niệm, cung tống kim quan Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Tường đến nơi trà-tỳ. Đây là nghi lễ cuối cùng trong hành trình tiễn biệt một bậc tôn túc đã cống hiến trọn đời cho đạo pháp và dân tộc — người sáng lập Giáo hội Tăng-già Khất sĩ Việt Nam, thành viên sáng lập GHPGVN.

Bóng đại thụ giữa đời thường

Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Tường, thế danh Nguyễn Văn Khảm, sinh ngày 25-3-1930 tại Rạch Bà Khôi, ấp Phú An, tổng An Mỹ, quận Châu Thành, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc Đồng Tháp). Ngài đã an nhiên viên tịch vào lúc 20 giờ 25 phút ngày 4-5-2026, trụ thế 97 năm, hạ lạp 67. Cái chết của ngài đánh dấu sự ra đi của một trong những cột trụ còn sót lại của thế hệ Tăng sĩ tiền bối, những người đã chứng kiến và kiến tạo nên lịch sử Phật giáo Việt Nam hiện đại.

Ngay từ thuở nhỏ, ngài đã được Tổ sư Minh Đăng Quang — vị sáng lập hệ phái Khất sĩ — thọ ký pháp danh Giác Tường. Đây không chỉ là một nghi thức mà còn là sự truyền trao pháp lực, mối duyên thiêng liêng gắn bó ngài với hạnh Khất sĩ thanh bần đơn giản ngay từ thuở đầu đời. Năm 1954, ngài chính thức xuất gia tại tịnh xá Ngọc Quang dưới sự chứng minh của Trưởng lão Giác Như, rồi thọ Sa-di giới tại Vĩnh Long (1954) và Cụ túc giới tại Cần Thơ (1958). Mỗi bước trên con đường tu học đều thể hiện sự tinh tấn và lòng kiên trung với hạnh nguyện.

Người kết đoàn non sông đạo pháp

Năm 1964, một biến cố lịch sử đã định hình diện mạo Phật giáo Việt Nam. Hòa thượng Pháp sư Thích Giác Nhiên vận động ngài cùng Hòa thượng Thích Giác Nhu đệ đơn xin sáng lập Giáo hội Tăng-già Khất sĩ Việt Nam. Sau hai năm chuẩn bị, năm 1966, giấc mơ về một tổ chức Tăng-già thống nhất đã thành hiện thực. Hòa thượng Thích Giác Nhiên nhận trách nhiệm Tổng Trị sự trưởng, còn Trưởng lão Thích Giác Tường gánh vác trọng trách Phó Tổng Trị sự.

Đây không đơn thuần là một vai trò hành chính. Trong bối cảnh Phật giáo Việt Nam đang đối mặt với nhiều biến động chính trị - xã hội, việc kiến lập một tổ chức Tăng-già vững chắc là hành động mang tính lịch sử. Ngài đã cùng các bậc tiền bối dựng xây nền móng cho một lộ trình hoằng pháp bất bạo động, đi vào đời sống nhân sinh bằng con đường giáo hóa thuần khiết.

Khi GHPGVN ra đời năm 1981, Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Tường là một trong những thành viên sáng lập, tiếp tục đồng hành với sự phát triển của Giáo hội. Ngài giữ vai trò Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh GHPGVN và Chứng minh Đạo sư hệ phái Khất sĩ — những chức vụ mà chỉ những bậc cao tăng có đạo hạnh và công đức mới có thể đảm nhiệm.

Âm vọng tiếng chuông ngàn sau

Trong lời tưởng niệm tại pháp viện Minh Đăng Quang, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Chủ tịch Hội đồng Trị sự, đã thay mặt Trung ương Giáo hội đọc điếu văn truy tán công hạnh của ngài. "Bằng hạnh nguyện vô ngã vị tha, Trưởng lão Hòa thượng đã nỗ lực hoằng dương Phật pháp không mệt mỏi. Đặc biệt, trong công tác Phật sự của Giáo hội và hệ phái, Trưởng lão Hòa thượng luôn hưởng ứng với tinh thần trách nhiệm cao, ủng hộ Phật pháp, đào tạo Tăng tài cho Giáo hội, góp phần phụng sự nhân sinh, phát triển xã hội phồn vinh văn minh hạnh phúc, xây dựng và trang nghiệm Tịnh độ tại nhân gian."

Còn Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Giới, Phó Thư ký Hội đồng Chứng minh, Giáo phẩm Chứng minh hệ phái Khất sĩ, đã dâng điếu văn với những lời lẽ thấm đẫm tình đạo: "Sự viên tịch của ngài là một mất mát lớn lao đối với hệ phái Khất sĩ và Giáo hội; nhưng những gì ngài đã sống, đã dạy, đã trao truyền, vẫn tiếp tục lan tỏa âm thầm và bền bỉ, như ngọn đèn thiền không tắt, như dòng suối pháp không ngừng."

Những hình ảnh ẩn dụ ấy không phải ngẫu nhiên. Trong truyền thống Phật giáo, ngọn đèn thiền tượng trưng cho trí tuệ soi sáng màn đêm vô minh, còn dòng suối pháp là dòng chảy liên tục của giáo pháp được truyền từ thầy sang trò qua hàng ngàn năm. Việc sử dụng hình ảnh này cho thấy tín đồ Phật tử không xem sự ra đi của ngài là kết thúc, mà là sự chuyển hóa — từ hình hài vật lý sang hiện diện trong tâm thức đồ chúng.

Di sản của một đời tu

Hòa thượng Thích Minh Thành, Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, đã cung tuyên tiểu sử cố Trưởng lão, tái hiện lại hành trình từ một cậu bé ở vùng sông nước Đồng Tháp đến bậc tôn túc được cả Giáo hội kính trọng. 67 hạ lạp tu hành là một con số khiến nhiều người phải ngưỡng mộ — đó là sáu thập kỷ rưỡi sống trong kỷ luật khổ hạnh của hạnh Khất sĩ, với ngày ngày đi khất, đi bố thí, từ bỏ mọi ràng buộc vật chất để toàn tâm với đạo pháp.

Trên cương vị Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, ngài thực sự là "bóng đại thụ tòng lâm rợp mát, chở che cho đàn hậu học." Trong kinh Phật, cây đa, cây bàng được ví như những bậc thiện tri thức che chở cho chúng sinh khỏi nắng mưa của khổ đau. Hình ảnh này không chỉ là lời khen ngợi, mà còn phản ánh đúng vai trò thực tế của ngài trong hơn nửa thế kỷ — đào tạo thế hệ Tăng tài, hướng dẫn Phật tử, và là chỗ dựa tinh thần cho hàng triệu người con Phật.

Khi kim quan rời Giác linh đường

Buổi sáng 8-5 tại pháp viện Minh Đăng Quang diễn ra trong không khí trang nghiêm, cửa thiền lạp. Kim quan của Trưởng lão Hòa thượng được cung nghinh rời Giác linh đường trong niềm tiếc thương vô hạn của Tăng Ni và tín đồ Phật tử. Hòa thượng Thích Giác Toàn, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Thường trực Giáo phẩm hệ phái Khất sĩ; Hòa thượng Thích Lệ Trang, Trưởng ban Trị sự GHPGVN TP.HCM; cùng đại diện chính quyền các sở, ban ngành thành phố đã đồng hiện diện trong nghi lễ thiêng liêng này.

Sự hiện diện của đông đảo chư tôn giáo phẩm từ Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự, Ban Trị sự các tỉnh thành cho thấy vị trí đặc biệt của Trưởng lão trong cấu trúc Giáo hội. Ngài không chỉ là người của hệ phái Khất sĩ, mà là cây cầu nối giữa các tradition khác nhau trong lòng GHPGVN, luôn hưởng ứng và đồng hành với mọi Phật sự chung.

Lời kết: Về với đất trời, còn lại hương đạo

Khi kim quan được đưa đến nơi trà-tỳ, nghi thức cũ hoàn tất. Tro bụi sẽ trở về với đất, còn tinh thần và những giá trị ngài để lại sẽ tiếp tục sống trong hàng ngàn đồ chúng, trong hàng triệu Phật tử tiếp nối con đường mà ngài đã đi. "Tịnh độ tại nhân gian" — xây dựng cõi Tịnh độ ngay trong cuộc sống hiện tại — không chỉ là khẩu hiệu mà là triết lý mà ngài đã thực hành suốt 97 năm.

Với hệ phái Khất sĩ, sự ra đi của Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Tường đánh dấu khép lại một chương lịch sử. Nhưng như dòng suối pháp vẫn chảy, như ngọn đèn thiền vẫn rực sáng, di sản đạo pháp của ngài sẽ tiếp tục soi đường cho thế hệ mai sau. Trong không khí tang lễ, người ta vẫn nghe vọng âm vọng tiếng chuông — một tiếng chuông không chỉ báo giờ, mà còn nhắc nhở về lời Phật dạy: sinh là khởi, diệt là hoàn — vòng tròn vô tận của luân hồi, nơi mỗi sự ra đi lại là khởi đầu cho một hành trình mới.

Nguồn tham khảo

• Lễ truy niệm, phụng tống kim quan Trưởng lão Hòa thượng Thích Giác Tường đến nơi trà-tỳ - Giác Ngộ Online — Giác Ngộ Online
• Bà con Khmer, người dân TP.HCM về chùa Candaransi dự lễ Sene Đôn-ta - Giác Ngộ Online — Giác Ngộ Online

Bài viết tổng hợp từ 2 nguồn báo Phật giáo Việt Nam. Zentam không chịu trách nhiệm về nội dung gốc tại các nguồn.