Đức Pháp chủ tưởng niệm 30 năm Thượng tọa Thích Minh Phát viên tịch

Sáng 6-5, tại tổ đình Ấn Quang (TP.HCM), Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng – Đức Pháp chủ GHPGVN – đã quang lâm thắp hương tưởng niệm cố Thượng tọa Thích Minh Phát, nhân dịp tròn 30 năm ngày ngài viên tịch. Trong tổ đường thiêng liêng, nơi chư vị Tổ sư hiển linh, Đức Pháp chủ dâng hương, đảnh lễ, rồi chậm rãi thắp một nén trầng hương trước di ảnh người đồng sự cũ – một người đã cùng ngài san sẻ bao thăng trầm tại ngôi tổ đình lớn nhất nhì miền Nam thời kỳ hậu 1975.

Đức Pháp chủ tưởng niệm 30 năm Thượng tọa Thích Minh Phát: Một đời Từ bi, trụ cột Ấn Quang — Ảnh minh họa có watermark ZenTam — source

Đó không chỉ là nghi lễ truyền thống. Đó là cách một vị Pháp chủ – bậc thầy của hàng triệu Phật tử – nghiêng mình tri ân một đời Tăng sĩ không màng danh lợi, người đã lặng thầm giữ vững ngôi cửa thiêng liêng khi hoàn cảnh đất nước còn nhiều gian nan.

Người đồng sự thầm lặng

Thượng tọa Thích Minh Phát thế danh Lê Nhựt Nguyên, sinh năm 1956 tại Chợ Lớn, trong một gia đình nhân hậu, kính tin Tam bảo. Ngài được Đại lão Hòa thượng Thích Thiện Hòa – Phó Tăng thống GHPGVN Thống nhất, Giám đốc Phật học đường Nam Việt, viện chủ tổ đình Ấn Quang – thế độ và ban pháp danh Nguyên Đức, pháp hiệu Minh Phát. Từ thuở đầu, ngài đã gắn bó máu thịt với ngôi tổ đình Ấn Quang.

Khi Hội đồng Quản trị tổ đình Ấn Quang được thành lập, vị Tăng trẻ được cử đảm nhiệm Phó Tổng Quản sự kiêm Tri khố tổ đình, phụ trách công việc thường nhật cho đại chúng. Một vị trí đòi hỏi sự chu toàn, tỉ mỉ, và quan trọng hơn cả – sự hy sinh thầm lặng. Chính tại đây, ngài đã cùng Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng – khi ấy còn là một vị Tăng trẻ – sát cánh trong mọi Phật sự của tổ đình.

Giữ lửa Tam bảo trong thời bình

Sau ngày đất nước thống nhất (1975), gần như toàn bộ các Phật học viện trên cả nước phải ngưng hoạt động. Bầu trời Phật giáo chìm trong màn đêm. Thế nhưng, một ngôi trường vẫn tỏa sáng: Phật học viện Thiện Hòa tiếp tục duy trì. Phần lớn công lao ấy thuộc về sự dấn thân âm thầm của cố Thượng tọa Thích Minh Phát.

Với tuổi đời còn trẻ, ngài đã không chọn an phận mà dấn thân phụng sự, đi khắp mọi miền đất nước để duy trì kinh tế tổ đình Ấn Quang và các cơ sở trực thuộc. Ngài giúp đỡ vô số nạn nhân thiên tai, bệnh tật, nghèo đói; đưa người bất hạnh quay về với đạo Phật. Những điều mà chính người viết bài này hiểu rằng, trong hoàn cảnh lúc bấy giờ, cần nhiều hơn cả sự can đảm – đó là đức tin son sắt vào từ bi và hạnh phúc của chúng sinh.

Khi GHPGVN chính thức được thành lập và các trường Phật học đi vào hoạt động trở lại, Thượng tọa Thích Minh Phát lại một lần nữa đứng ra vận động tài chính cho hàng loạt cơ sở đào tạo Tăng tài: Trường Cơ bản Phật học TP.HCM, Trường Cơ bản Phật học Đại Tòng Lâm, Ni viện Thiện Hòa, và nhiều trường Phật học tại các tỉnh thành. Không ít vị Tăng Ni hôm nay đang hành đạo khắp nơi – một phần nhờ duyên lành từ những lớp giảng đường mà ngài đã góp phần xây dựng.

Phụng sự, không điều kiện

Năm 1993, sau Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc kỳ III và Đại hội Phật giáo TP.HCM lần thứ IV, Thượng tọa được suy cử làm Ủy viên Ban Từ thiện xã hội T.Ư, Ủy viên Từ thiện xã hội Phật giáo TP.HCM. Đây không phải danh vị để tô điểm hồ sơ, mà là một gánh nặng đầy trách nhiệm trên đôi vai vị Tăng sĩ đã quen với việc không ai nhắc tên.

Sau khi Hòa thượng Tổng Quản sự tổ đình Ấn Quang viên tịch, Thượng tọa Thích Minh Phát đảm nhận Phó Trưởng ban Quản trị kiêm Tri sự, điều hành mọi sinh hoạt tổ đình cho đến ngày cuối cùng. Trong suốt hơn hai thập kỷ cống hiến, ngài còn góp công trùng tu, tái thiết, kiến tạo nhiều tự viện – những công trình đứng đó đến hôm nay, là minh chứng sống cho hạnh nguyện của một đời tu.

Còn lại trên giá sách

Ngoài đời sống phụng sự, cố Thượng tọa còn để lại một di sản văn bản đáng trân quý: Đời sống Đức Điều Ngự, Giai thoại nhà Thiền, Các nghi thức tụng niệm và chúc tán, Tu chỉnh Giới đàn Ni. Những tác phẩm ấy không chỉ là tài liệu nghiên cứu mà còn là những cầu nối giữa quá khứ Phật giáo và hiện tại, giữa giáo lý thâm sâu và đời thường của Phật tử.

Thượng tọa Thích Minh Phát viên tịch lúc 6 giờ 40 phút ngày 21-3-Bính Tý (nhằm mùng 8-5-1996), trụ thế 41 năm, 21 hạ lạp. Một đời ngắn nhưng đầy đặn, như giòng sông chảy hiền hòa giữa đồng bằng Cửu Long.

30 năm – bài học về Từ bi trong thực tại

Nhân dịp 30 năm ngày viên tịch, môn đồ pháp quyến tổ chức triển lãm tư liệu, hình ảnh về ngài tại chùa Viên Giác (P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM). Đây không chỉ là lễ kỷ niệm, mà là dịp để thế hệ Tăng Ni trẻ hôm nay nhìn lại hành trạng của một bậc tiền bối đã sống trọn vẹn bằng đạo đức, bằng hành động, bằng sự im lặng đầy âm thanh.

Trong Phật giáo Việt Nam, nơi mà lịch sử thường chỉ ghi tên những vị Hòa thượng, Trưởng lão có chức vụ cao, thì câu chuyện của Thượng tọa Thích Minh Phát nhắc nhở một sự thật giản dị mà sâu sắc: đạo Phật không chỉ được xây bằng ngôi chùa hay ngọn tháp – đạo Phật được xây bằng những đôi vai gầy guộc, âm thầm gánh vác ngày qua ngày, không hề đòi hỏi ai nhớ đến tên.

Và khi Đức Pháp chủ Thích Trí Quảng – người từng cùng ngài sát cánh trên con đường tu tập – nghiêng mình thắp nén hương cuối trong buổi sáng tưởng niệm, có lẽ ngài hiểu rằng: trong Phật pháp, không có gì thật sự mất đi. Chỉ có duyên tiếp nối.