Ba năm tiếng chuông vẫn vọng: Lễ húy nhật Hòa thượng Thích Thiện Toàn tại chùa Thanh Hà

Buổi sáng mùa hè nắng nhẹ, tiếng chuông chùa Thanh Hà lại ngân lên trầm hùng như mở lối vào không gian thiêng liêng. Ngày 21-3-Bính Ngọ (7-5-2026), môn đồ pháp quyến đã quy tự về đây, nơi linh đài Hòa thượng Thích Thiện Toàn an nghỉ, để thành kính tưởng niệm ngài đúng ba năm viên tịch.

Chùa Thanh Hà (541 Trần Cao Vân, phường Thanh Khê) không chỉ là ngôi chùa nơi ngài trú trì những năm tháng cuối đời, mà còn là điểm hội tụ của hàng trăm Phật tử Đà thành mỗi dịp lễ lớn. Trong buổi sáng húy nhật, chư tôn đức từ các tổ đình, thiền viện trên khắp địa bàn thành phố đã cùng nhau thắp nén hương thơm, nguyện cầu cho giác linh ngài "cao đăng Phật quốc, hồi nhập Ta-bà tiếp tục sứ mệnh hoằng pháp lợi sinh".

Tuổi trẻ dấn thân: Từ cậu bé quê Quảng Nam đến người đi tu

Nguyễn Đức Huy - tên thế danh của Hòa thượng - sinh ra và lớn lên tại vùng đất Quảng Nam cũ, nơi Phật giáo đã thấm sâu vào đời sống người dân qua nhiều thế kỷ. Năm 1966, khi mới 16 tuổi, cậu bé mang trong mình một thiên hướng tâm linh mãnh liệt đã tìm đến chùa Hòa An (TP.Tam Kỳ) và được Trưởng lão Hòa thượng Thích Từ Ý nhận làm đệ tử, ban pháp danh Nguyên Hoàng.

Quyết định xuất gia năm 16 tuổi trong bối cảnh miền Nam Việt Nam đầy biến động là điều không dễ dàng. Ngài đã chọn con đường Từ Bi, dù biết trước mình sẽ đối mặt với muôn vàn thử thách của một người tu hành giữa thời loạn. Năm 1970, ngài đắc giới Sa-di tại Đại giới đàn Vĩnh Gia dưới sự chứng minh của Đại lão Hòa thượng Thích Giác Nhiên, rồi tiếp tục năm 1973 thọ Cụ túc giới tại Đại giới đàn Phước Huệ (Phật học viện Hải Đức, Nha Trang) do Trưởng lão Hòa thượng Thích Phúc Hộ làm Đường đầu Hòa thượng. Mỗi cột mốc giới đàn là một bước trưởng thành trên hành trình tịnh độ, mỗi lần đắc giới là một lần tâm niệm được gắn bó sâu hơn với giáo pháp.

Pháp tự Thiện Toàn và pháp hiệu Quang Chơn mà ngài được ban trở thành kim chỉ nam cho toàn bộ cuộc đời hành đạo sau này. Ngài thuộc thế hệ thứ 10 của Thiền phái Liễu Quán, nối pháp đời thứ 44 dòng Lâm Tế chánh tông - một trong những dòng thiền có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong Phật giáo Việt Nam. Dòng Lâm Tế với tinh thần "ngộ tính tham quả" đã định hình cho lối hành đạo thực tiễn, cống hiến của ngài.

Vai trò lãnh đạo: Người trọng trách của Giáo hội miền Trung

Sau nhiều năm tăng tích, Hòa thượng Thích Thiện Toàn dần khẳng định vị trí quan trọng trong hệ thống lãnh đạo Phật giáo tại Đà Nẵng. Ngài giữ đồng thời nhiều trọng trách: Trưởng ban Trị sự GHPGVN TP.Đà Nẵng - vị trí đầu não trong công tác điều hành các hoạt động Phật giáo của thành phố; Phó Trưởng ban Thường trực Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương - nơi định hướng cho hàng triệu Phật tử trên cả nước; và Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học Đà Nẵng - ngôi trường đào tạo tăng tài cho khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Với vai trò Trưởng ban Trị sự, ngài không chỉ là người điều phối các hoạt động Phật giáo địa phương mà còn là cầu nối giữa Giáo hội Trung ương và các tự viện tại Đà Nẵng. Công tác trị sự đòi hỏi sự khéo léo trong giao tiếp, khả năng hòa giải mâu thuẫn và tầm nhìn xa trong việc xây dựng đoàn kết Tăng Ni. Dưới sự dẫn dắt của ngài, Ban Trị sự TP.Đà Nẵng đã tổ chức thành công nhiều đại lễ Phật giáo có quy mô lớn, góp phần khẳng định vị thế Phật giáo miền Trung.

Còn với vai trò Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học, ngài đã trui rèn không biết bao thế hệ tăng sinh. Mỗi buổi lên lớp, mỗi giờ thuyết giảng đều là những "cái duyên" giáo hóa - nơi ngài truyền trao không chỉ kinh sách mà còn cả tinh thần Từ Bi, Bồ Đề trong lòng người học. Nhiều vị Tăng Ni hôm nay đang giữ các chức trọng trách trong Giáo hội đều đã từng là học trò của ngài.

Đời tu hành: Trú trì hai ngôi chùa lớn

Ngoài các công việc lãnh đạo Giáo hội, Hòa thượng còn trực tiếp hành đạo tại hai ngôi chùa có tiếng của Đà Nẵng: chùa Pháp Lâm và chùa Thanh Hà. Chùa Pháp Lâm vốn là một trong những ngôi chùa nổi tiếng nhất thành phố, tọa lạc ngay trung tâm, là nơi sinh hoạt Phật giáo địa phương suốt nhiều thập kỷ. Còn chùa Thanh Hà với vị trí tại phường Thanh Khê đã trở thành quê hương tâm linh cuối cùng của ngài.

Làm trú trì không chỉ đơn thuần là "chùa trưởng" theo nghĩa hành chính. Đó là trách nhiệm nuôi dưỡng một cộng đồng Phật tử, duy trì các khóa tu học, tổ chức các mùa lễ Phật, và đặc biệt là xây dựng môi trường tu tập đúng giáo pháp. Ngài đã dồn tâm huyết vào cả hai ngôi chùa, biến chúng thành những đạo tràng sôi động nơi người dân tìm đến tâm an bình.

Khi ngài thu thần viên tịch vào ngày 11-5-2023 (nhằm ngày 22-3-Quý Mão), cả hai ngôi chùa đều bùi ngùi tiễn biệt. Phật tử Thanh Khê, Phật tử các quận huyện khác đổ về đông đảo, nhang khói nghi ngút như một lời tri ân chân thành nhất dành cho người thầy đã đồng hành cùng họ bao năm.

Ba năm trở về: Lễ húy nhật và nỗi nhớ còn đó

Lễ húy nhật - tục lệ truyền thống của Phật giáo - không chỉ là ngày giỗ đơn thuần theo nghĩa thế tục. Đúng hơn, đó là dịp để môn đồ pháp quyến quay về nguồn, tái hiện những lời dạy, và cùng nhau tưởng nhớ công đức của bậc tiền bối. Trong nghi lễ, Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Viên - thành viên Hội đồng Chứng minh - đã sám chủ khóa lễ, cùng chư tôn đức Tăng Ni thực hiện nghi thức bạch Phật khai kinh, cung tiến Giác linh.

Đến dự buổi lễ còn có hàng loạt chư tôn giáo phẩm cao niên trong Giáo hội: Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Thành (Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh), Hòa thượng Thích Từ Nghiêm, Hòa thượng Thích Đồng Nguyện (đồng Chứng minh Ban Trị sự TP), Thượng tọa Thích Thông Đạo, Thượng tọa Thích Pháp Châu, Thượng tọa Thích Đạo Lực cùng chư Tăng Ni Thường trực Ban Trị sự. Sự hiện diện đông đủ của các bậc giáo phẩm cao nhất miền Trung cho thấy Hòa thượng Thích Thiện Toàn đã được kính trọng và tôn vinh đúng mức trong suốt cuộc đời hành đạo.

"Giác linh Hòa thượng cao đăng Phật quốc" - câu nguyện vọng mà hàng trăm Phật tử đồng thanh tụng niệm trong buổi sáng ấy không chỉ là lời cầu kinh theo nghi thức, mà còn là nỗi nhớ chân thành từ những người đã từng được ngài thu phục, hướng dẫn, dạy bảo. Mỗi nén hương thắp lên là một kỷ niệm, mỗi lạy Phật là một lần tri ân.

Di sản và sợi dây nối tiếp

Trong Phật giáo Việt Nam, di sản của một vị Tăng sĩ không chỉ nằm ở những công trình xây dựng hay những chức vụ đã đảm nhận. Di sản đích thực nằm ở những con người mà ngài đã thắp sáng, những đạo tràng mà ngài đã gây dựng, và tinh thần hoằng pháp mà ngài đã truyền trao. Hòa thượng Thích Thiện Toàn đã đi theo con đường ấy một cách trọn vẹn.

Những tăng sinh từng được ngài đào tạo tại Trường Trung cấp Phật học Đà Nẵng hôm nay đã và đang giữ các vị trí quan trọng trong hệ thống Giáo hội. Những Phật tử từng sinh hoạt tại chùa Pháp Lâm, chùa Thanh Hà vẫn duy trì các khóa tu, các mùa lễ mà ngài đã vun đắp. Công việc trị sự mà ngài giao phó cho các thế hệ kế tục vẫn đang được triển khai tại Ban Trị sự TP. Đó mới chính là "cái được" mà Hòa thượng để lại - không phải danh hiệu, không phải đền chùa, mà là một cộng đồng đạo tràng tiếp tục sống và lan tỏa.

Khi tiếng chuông chùa Thanh Hà lại ngân lên, hàng trăm người có mặt hôm ấy đều hiểu rằng: người thầy đã đi xa, nhưng sợi dây pháp âm vẫn còn vằng vặc. Và trong mỗi khoá kinh tiền, trong mỗi bài giảng đạo, trong mỗi phút giây tĩnh tâm, tinh thần Hòa thượng Thích Thiện Toàn vẫn đang hiện hữu.

Nguồn tham khảo

• Đà Nẵng: Lễ húy nhật Hòa thượng Thích Thiện Toàn - nguyên Trưởng ban Trị sự Phật giáo thành phố — Giác Ngộ Online

Bài viết tổng hợp từ 1 nguồn báo Phật giáo Việt Nam. Zentam không chịu trách nhiệm về nội dung gốc tại các nguồn.